Jak działają Aniołowie biznesu?

Prowadzący firmy, szczególnie we wczesnym etapie swojego funkcjonowania, zderzają się z licznymi problemami, w szczególności z kwestią finansowania zaplanowanych przedsięwzięć. Nie posiadają też dostatecznej wiedzy w zakresie funkcjonowania na rynku oraz mechanizmów na jakich opiera się wyżej wspomniany. Jedną z form wsparcia, szczególnie dla przedsiębiorczości innowacyjnej na pierwszych etapach jej rozwoju, jest pomoc Aniołów biznesu.


Anioł biznesu to osoba, która przeznacza swój kapitał na tzw. rozruch przedsięwzięcia w zamian za udziały w nim. Taka osoba godzi się na pewne ryzyko, ale jednocześnie, w przypadku, kiedy dane przedsięwzięcie się powiedzie, może wiele zyskać.
Rozwój rynku „aniołów biznesu” zawdzięcza się rozwojowi funduszy Venture Capital, czyli inwestycji na niepublicznym rynku kapitałowym, w celu osiągnięcia średnio- i długoterminowych zysków z przyrostu wartości kapitału (definicja za Polską Agencją Rozwoju Przedsiębiorczości). Wspomniane fundusze, inwestując w znacznie większe przedsięwzięcia, nie były zainteresowane mniejszymi projektami.

W takiej sytuacji mali przedsiębiorcy byli pozbawieni wsparcia finansowego i powstała luka rynkowa i finansowa, którą zaczęli zapełniać prywatni przedsiębiorcy. Rynek Business Angels rozwinął się w Stanach Zjednoczonych i tam też najprężniej działa. Swoją działalność prowadzi na nim ok. 260 000 aktywnych biznesmenów, którzy rocznie inwestują kwotę 20 mld USD w ok. 50 000 spółek. Dzięki ich działalności istnieją takie giganty biznesu, jak Google, Skype, Yahoo, Apple, Starbucks, Cisco czy Dell.

Anioły biznesu to najczęściej doświadczeni biznesmeni i menedżerowie, byli lub obecni przedsiębiorcy, poszukujący nowych możliwości inwestowania, szukający innowacyjnych, często odważnych pomysłów i projektów, które mają szansę na odniesienie dużego sukcesu. Osoby te są gotowe zainwestować własne środki finansowe w przedsięwzięcie o małej i średniej skali. Często takie przedsięwzięcie znajduje się jeszcze w fazie pomysłu, ale posiada duży potencjał wzrostu wartości i może przynieść ponadprzeciętną stopę zwrotu. Autorzy wspomnianych pomysłów mają szansę otrzymać od Anioła biznesu nie tylko kapitał, ale również wsparcie merytoryczne i możliwość skorzystania z jego osobistych kontaktów w branży. Wspomniane osoby wspierają wybrane pomysły biznesowe głównie w początkowej fazie ich działalności. Oprócz kapitału dzielą się własnym doświadczeniem, wiedzą, kontaktami, co jest ważne szczególnie dla początkujących przedsiębiorców.

Taka współpraca wzmacnia wiarygodność całego przedsięwzięcia. Zaangażowanie anioła w projekt trwa zazwyczaj od 3 do 7 lat. Na końcu sprzedaje on swoje udziały, dlatego zależy mu na rozwoju firmy i stworzeniu jak największej jej wartości. Instytucja aniołów biznesu pomaga tworzyć i rozwijać młode przedsiębiorstwa. Zazwyczaj, na wstępnym etapie, młody przedsiębiorca nie może liczyć na kredyt z banku. Poza własnym pomysłem nie ma bowiem żadnego zabezpieczenia. Nie ma również szans na dofinansowanie z funduszy venture capital, które angażują się dopiero na kolejnych etapach rozwoju przedsiębiorstwa. Tę właśnie lukę kapitałową wypełniają anioły biznesu, inwestując kwoty od 100 tys. do 5 mln złotych. Podejmowane działania w dużej mierze przyczyniają się do szybszego rozwoju przedsiębiorstwa. Rynek Business Angels w Polsce jest bardzo młody. Z początkiem roku 2004 powstało Polskie Stowarzyszenie Aniołów Biznesu (PolBAN). Z czasem rynek aniołów biznesu sukcesywnie się powiększał.

W kraju działają liczne sieci, np.: Polska Sieć Aniołów Biznesu, Lewiatan Business Angels, czy regionalne Śląska Sieć Aniołów Biznesu SILBAN, Regionalna Sieć Inwestorów Kapitałowych RESIK, Lubelska Sieć Aniołów Biznesu. Sieci aniołów biznesu to wyspecjalizowane instytucje, zrzeszające inwestorów indywidualnych – aniołów biznesu. Ich głównym zadaniem jest wspieranie działalności inwestycyjnej aniołów biznesu. Wśród działań realizowanych przez sieci należy wyróżnić identyfikację potencjalnych inwestorów i innowacyjnych przedsiębiorców oraz określenie ich preferencji, usługi bezpośredniego kojarzenia propozycji projektów z inwestorami. Usługi polegające na tworzeniu forum, na którym wybrani przedsiębiorcy mogą zaprezentować swoje biznesplany grupom wyselekcjonowanych inwestorów, prowadzenie baz danych i serwisów internetowych, doradztwo i szkolenia.

Sieci stanowią również platformę wymiany doświadczeń między inwestorami oraz promują w swoim otoczeniu wiedzę o specyfice i możliwościach pozyskania kapitału od aniołów biznesu. Inwestorom zapewniają one anonimowość oraz dostęp do wysokiej jakości perspektywicznych projektów, a przedsiębiorcom dostęp do kapitału i cennych partnerów.

Niewątpliwą zaletą tej formy finansowania jest to, że mogą na nią liczyć projekty, które w zwykłych warunkach rynkowych nie mają szans na pozyskanie środków ze źródeł kredytowych. Wsparcie kapitałowe jest znaczące, najczęściej mieści się w przedziale 100 tys. zł – 1 mln zł, co pozwala na zakup niezbędnego wyposażenia, technologii czy przeprowadzenia pierwszych działań promocyjnych. Dotąd przyczyniły się do sukcesu choćby Goldenegg, sieci kawiarni W Biegu Cafe, czy internetowej porównywarki cen Ceneo. W obszarze zainteresowań aniołów biznesu leżą przede wszystkim przedsiębiorstwa młode, najlepiej funkcjonujące już na rynku – będące w fazie startu (29%). Przeszły już one bowiem pierwszą weryfikację rynku, ale jednocześnie wciąż są na takim etapie rozwoju, że ich wartość rośnie najszybciej. W dalszej kolejności aniołowie biznesu chcą inwestować w firmy będące w fazie zalążkowej (seed) – 23%, first oraz later stage – po 24%.

Od strony branżowej inwestycje aniołów biznesu skoncentrowane są przede wszystkim na nowych technologiach. Preferują oni branże takie jak telekomunikacja, media i multimedia, Internet, biotechnologia i farmacja, ochrona zdrowia, ochrona środowiska i ekologia, przemysł paliwowo – energetyczny, software, przemysł komputerowy, automatyka i robotyka. Dużym zainteresowaniem cieszą się także usługi oparte na wiedzy, przemysł chemiczny oraz przemysł spożywczy.

Z punktu widzenia anioła biznesu proces inwestycyjny rozpoczyna się poszukiwaniem pomysłów na biznes, a kończy na wyjściu z inwestycji. Kiedy wstępna analiza projektu przez sieć aniołów biznesu zakończy się pozytywnie, a inwestor lub inwestorzy są zainteresowani projektem – rozpoczyna się proces analizy due diligence, wyceny i negocjacji. Zwykle na początku procesu podpisywane są umowy o wyłączności i zachowaniu poufności pomiędzy pomysłodawcą a inwestorem. Dzięki temu pomysłodawca ma gwarancję bezpieczeństwa danych (często kluczowych dla projektu) przekazywanych na potrzeby analizy, a inwestor prawo pierwszeństwa do dokonania inwestycji.

Kolejnym niezbędnym dokumentem jest Term Sheet – prezentujący wstępne warunki transakcji, nie tylko finansowe, ale też prawa i obowiązki stron, harmonogram oraz strukturę inwestycji. Jest to podstawa przeprowadzenia uczestników przez proces analiz i negocjacji, aż do podpisania umowy inwestycyjnej. Po podpisaniu umowy i uregulowaniu wszystkich koniecznych zmian prawnych, następuje wniesienie kapitału do przedsiębiorstwa. Tym samym rozpoczyna się etap wspólnej pracy nad rozwojem przedsięwzięcia i budowania jego wartości. Gdy firma osiągnie założony etap rozwoju i oczekiwaną wartość, następuje wyjście inwestora z przedsięwzięcia. Może to nastąpić poprzez pozyskanie inwestora branżowego lub kapitałowego (np. funduszu Venture Capital), wprowadzenie firmy na giełdę lub poprzez wykup managerski.



Tomasz Piasecki
– pracownik Lubelskiego Parku Naukowo - Technologicznego. Zajmuje się doradztwem dla przedsiębiorstw w zakresie finansowania działalności gospodarczej działań badawczo-rozwojowych i inwestycyjnych. Specjalizuje się w zagadnieniach związanych z funduszami wysokiego ryzyka oraz finansowaniem innowacji.



Artykuł powstał w ramach projektu Get Inspired – przedsiębiorczość, startup, współpraca
współfinansowanego ze środków Ministerstwa Spraw Zagranicznych Rzeczypospolitej Polskiej
w ramach konkursu "Współpraca w dziedzinie dyplomacji publicznej 2015".